Kısa cevap: ABD'de emlak komisyonları yasal olarak pazarlığa açıktır. 2024'teki NAR (National Association of Realtors) uzlaşmasından sonra alıcı, bir emlakçıyla ev gezmeden önce ücretin yazıldığı bir alıcı temsil sözleşmesi imzalar ve alıcı tarafı komisyonu artık ilan sistemlerinde yayınlanmaz. Uygulamada alıcı emlakçısının ücreti çoğunlukla satıcının kapanışta sağladığı katkıyla karşılanır; bu katkı teklifte açıkça istenir. Florida'da yaygın temsil biçimi "transaction broker"dır. Ücret yapısı, lisans numarası ve temsil türü ilk görüşmede yazılı olarak netleşmelidir.
Eski düzen ve neden değişti?
On yıllar boyunca ABD'de satıcı, ilan emlakçısıyla toplam bir komisyon (yaygın olarak yüzde 5-6) üzerinde anlaşır, bu tutarın bir kısmı ilan sisteminde (MLS) alıcı emlakçısına önerilirdi. Alıcı pratikte ücret konuşmazdı. 2023'te sonuçlanan toplu davalar bu düzenin rekabeti kısıtladığını ileri sürdü; 2024'te NAR'ın uzlaşmasıyla kurallar Ağustos 2024'ten itibaren değişti. Amaç, alıcının kime ne ödediğini bilmesi ve pazarlık edebilmesiydi.
2024 sonrası yeni kurallar
- Yazılı alıcı temsil sözleşmesi: Emlakçı, alıcıya ev göstermeden önce ücretin tutarını veya oranını açıkça yazan bir sözleşme imzalatmak zorundadır. Ücret belirsiz veya açık uçlu olamaz.
- MLS'te alıcı komisyonu yayınlanmaz: Satıcının alıcı emlakçısına ne önerdiği ilanda görünmez; bu bilgi doğrudan taraflar arasında konuşulur.
- Satıcı katkısı hâlâ mümkün: Satıcı, alıcının kapanış masraflarına veya alıcı emlakçısının ücretine katkı yapmayı kabul edebilir; bu, teklifin bir maddesi olarak yazılır.
- Pazarlığa açıklık: Oran, sabit ücret veya karma modeller serbesttir. Emlakçı, komisyonun sabit olduğunu söyleyemez.
Uygulamada alıcı emlakçısına kim öder?
Üç senaryo görülür; hangisinin geçerli olacağı teklif ve pazarlıkla belirlenir:
| Senaryo | Nasıl işler | Alıcıya etkisi |
|---|---|---|
| Satıcı katkısı ücreti tam karşılar | Teklifte alıcı emlakçısı ücretinin satıcı tarafından ödenmesi istenir, satıcı kabul eder; kapanış beyanında satıcı tarafında görünür | Alıcı cebinden ek ödeme yapmaz; hâlâ en yaygın sonuç |
| Kısmi katkı | Satıcı daha düşük bir katkı önerir; aradaki fark alıcı temsil sözleşmesindeki tutara göre alıcıya kalır | Fark kapanışta alıcı tarafından ödenir veya fiyat pazarlığıyla dengelenir |
| Katkı yok | Yeni inşaat projelerinde veya rekabetli tekliflerde görülebilir | Ücretin tamamı alıcıya aittir; teklif öncesi bilinmesi gerekir |
Kredili alımlarda satıcı katkısının üst sınırı kredi programına göre değişir; foreign national ve DSCR kredilerinde bu sınır kredi verenle önceden teyit edilir. Nakit alımda sınır yoktur, ancak fiyat ve katkı birlikte değerlendirilir; satıcı için önemli olan net eline geçen tutardır.
Florida'da temsil türleri: transaction broker ve single agent
Florida yasası, aksi yazılı olarak belirtilmedikçe emlakçının transaction broker olarak çalıştığını varsayar: emlakçı işlemi dürüstlük, özen ve gizlilik yükümlülüğüyle kolaylaştırır ama tek bir tarafın mutlak vekili değildir. Single agent ise yalnızca sizi temsil eder ve sadakat yükümlülüğü taşır; bu durumda emlakçı aynı işlemde karşı tarafı temsil edemez. Birçok eyaletteki "dual agency" kavramı Florida'da bu adla kullanılmaz. Hangi temsil türüyle çalıştığınızı sözleşmede ve Florida'nın zorunlu bilgilendirme formunda görürsünüz; uzaktan alım yapan bir yatırımcı için bu ayrımı anlamak, kimin kimin çıkarını gözettiğini bilmek demektir.
Alıcı temsil sözleşmesinde nelere bakmalı?
- Ücret: Oran mı, sabit tutar mı; satıcı katkısı ücreti aşarsa fark kime kalır (çoğu sözleşmede fark emlakçıya değil, alıcıya kalmalıdır).
- Süre ve bölge: Sözleşme kaç ay geçerli, hangi bölgeleri kapsıyor; 3-6 ay ve belirli ilçeler makuldür.
- Münhasırlık: Başka bir emlakçıyla gördüğünüz evi alırsanız ücret doğar mı; metni okuyun.
- Fesih: Memnun kalmazsanız yazılı bildirimle çıkabiliyor musunuz, koruma süresi (protection period) ne kadar.
- Temsil türü: Transaction broker mı, single agent mı; bilgilendirme formu ekli mi.
- Hizmet kapsamı: Uzaktan video tur, nakit akışı analizi, inspection ve kapanış koordinasyonu yazılı mı. Biz bunları sözleşmeye ek olarak maddeliyoruz.
Lisans doğrulama ve ilk görüşmede sorulacak sorular
Sosyal medyada Türkçe "Amerika'da ev" satan herkes lisanslı değildir ve lisanssız kişinin komisyon alması Florida'da yasa dışıdır. İlk görüşmeden önce Florida DBPR sitesinde emlak lisansını, mortgage hizmeti alacaksanız NMLS Consumer Access sitesinde kredi lisansını sorgulayın; her ikisi de kamuya açıktır ve disiplin kayıtlarını gösterir. Sonra şu soruları sorun:
- Ücretiniz nedir ve satıcı katkısı yetersiz kalırsa ne olur?
- Transaction broker olarak mı, single agent olarak mı çalışıyorsunuz?
- Yabancı uyruklu, uzaktan alım yapan kaç müşteriyle çalıştınız; hangi title şirketleri ve kredi verenlerle çalışıyorsunuz?
- Her mülk için yazılı nakit akışı analizi veriyor musunuz?
- Yönlendirme yaptığınız üçüncü taraflardan (inspector, sigortacı, yönetim şirketi) ücret alıyor musunuz?
Kendi çalışma düzenimizi ve ücret yapımızı hakkımızda sayfasında açıkça yazdık; alım rehberinde de ekip kurma adımını bu sorularla birlikte anlattık.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, hukuk veya vergi tavsiyesi değildir. Rakamlar varsayımsal örneklerdir ve getiri garanti edilmez. Kendi durumunuz için lisanslı vergi danışmanı ve avukatla görüşmenizi öneririz; biz de gerektiğinde bu uzmanlara yönlendirme yaparız.
Sık sorulan sorular
ABD'de alıcı emlakçıya komisyon öder mi?
Alıcı temsil sözleşmesinde ücret yazılı olarak belirlenir; ancak uygulamada bu ücret çoğunlukla satıcının kapanışta sağladığı katkıyla karşılanır. Satıcı katkısı yetersizse fark alıcıya kalabilir; bu nedenle teklif aşamasında satıcı katkısı açıkça istenir. Her işlemde durum farklı olabilir, sözleşmeyi başta netleştirmek gerekir.
Komisyon oranı sabit mi?
Hayır. ABD'de komisyonlar yasal olarak pazarlığa açıktır ve 2024 uzlaşmasından sonra ilan sistemlerinde (MLS) alıcı tarafı komisyonu yayınlanmaz. Piyasada alıcı tarafı için yüzde 2-3 bandı yaygındır, ancak sabit ücret veya farklı oranlar da mümkündür.
Emlakçının lisansını nasıl doğrularım?
Florida Department of Business and Professional Regulation (DBPR) web sitesinde ad veya lisans numarasıyla sorgulama yapabilirsiniz; lisansın aktif olup olmadığı ve disiplin kayıtları görünür. Mortgage danışmanları için NMLS Consumer Access kullanılır.